SAMBRAMA WACANA

1.1 SAMBRAMA WACANA


A. Wirasan Sembrama Wacana

Sekadi panglimbak pangajahan Bahasa Bali ring aab jagate sekadi mangkin rumaksa ngancan ngemecikang. Basa Bali sampun nyansan makeh sane ngawigunayang, nenten ring wewidangan informal manten. Silih tunggil kewagedan sane kaplajahin ring widang pendidikan formal wantah kawagedan mabasa Bali, inggih punika Sembrama Wacana.

Sembrama Wacana inggian punika wantah bebaosan sane kawedar pinaka panyanggra sajeroning wenten acara. Sembrama Wacana ketah kebaos sambutan ring basa Indonesia. Ritatkala ngawentenin acara mejanten penyanggra sane utama inggih punika antuk bebaosan sane kebaos sembrama wacana, antuk punika dahat mabuat pisan mangde uning indik tata cara ngaturang sembrama wacana.

B. Soroh Sembrama Wacana

Wenten makudang-kudang soroh Sembrana Wecana manut tatacarane maktayang makadi :

* Sembrana Wecana Dadakan, inggih punika ri kala maktayang Sembrana Wecana nenten nganggen teks, riantukan sang sane nyanggra uleman (sane maktayang Sembrana Wecana) nadaksara kasudi mangda nganggra para uleman.

* Sembrana Wecana Kawacen, inggih punika Sembrana Wecana sane sampun kaparidabdabang, sampun maduwe teks, tur ri kala maktayang Sembrana Wecana ngawacen teks, riantukan sang sane maktayang Sembrana Wecana punika sampun jangken sareng naskah sane jagi kawedarang.

* Sembrana Wecana Kaapalang, inggih punika Sembrana Wecana sane sampun kaparidabdabang, sampun maduwe teks, tur sampun keapalang, raris ri kala maktayang Sembrana Wecana sang ngawedar sembrana nenten nganggenteks utawi ngawacen teks/lisan.

* Sembrana Wecana Ringkesan, inggih punika Sembrana Wecana sane sadurung kabaktayang sampun nyiagayang naskahnyane sane marupa sesuratan unteng-unteng Sembrana Wecana kewanten.

C. Wangun Sembrama Wacana

Sajeroning makarya Sembrana Wecana patut uning indik tata cara ngaryaning Sembrana Wecana punika sakadi :

* Murda : Murdan Sembrana Wecanane mangda manut ring topik sane jagi kabaktayang.

* Pamahbah : Pamahbah patut madaging 1)pangastungkara

2)pangrastiti ring Ida Sanghyang Widhi

3) matur pangayubagia majeng ring para uleman sane sampun ledang rauh.

* Daging : Daging Sembrana Wecana, mangda manut ring topik acara sane kamargiang mangda para uleman tatas uning ring indik lan pamargin acarane.

* Pamuput : Pamuput patut madaging

1) panyuksma majeng ring para uleman sane sampun prasida rauh micayang uratian.

2) pangrastitine majeng ring acara sane kamargiang.

3) matur nunas pangampura antuk kakirangan ri kala nyanggra para uleman.

4) taler panyineb antuk parama santi.

D. Tetikes Sembrama Wacana

Sajeroning mesembrama wecana, mangda napi sané kawedar sida kecutetin olih sang sané mirengang, mesembrama wecana patut nguratiang agem-ageman sane kewastanin tetikesan minekadi ring sor.

1.Wicara, inggih punika kawagedan utawi kawikanan ring sajeroning indik daging bebaosan (penguasaan materi). Rikala maktayang Sembrana Wecana bebaosane patut manut ring topik Sembrana Wecana sane kabaktayang, mangdane prasida nudut kayun para uleman sane miragiang.

2.Wirasa, inggih punika kawagedan sajeroning ngaresepang lan ngerasayang daging bebaosan (menghayati). Ritatkala maktayang Sembrana Wecana kacihnayang antuk pangrasa mangdane para uleman sane sampun rauh rumasa bagia santukan sampun kasanggra becik.

3.Wiraga, inggih punika semita lan laras (gerak tubuh) sang sane maktayang Sembrana Wecana, mangda manut ring daging sembrana sane kabaktayang.

4.Wirama, inggih punika intonasi suara, vokal, tanjek bebaosan rikala maktayang Sembrama Wecana mangda manut ring punggelan lengkara, punika sane ngawinang lengut kapiragi olih para uleman sami.

5.Wesata, inggih punika kewagedan ring sajeroning nyobyahang utawi nglimbakang daging bebaosan.

1.2 TEKS SEMBRAMA WACANA

MAPANDES (murda)



(Pemahbah).

"Om Swastyastu"

Titiang pinaka ngangganin kulawarga dahat gargita manah titiang santukan Ida dane ledang rauh ringgin pangaptin titiang, prasida ngrauhin sakadi mangkin saha muat bebaosan sane rahajeng pisan. Mantuk ring kaledangan Ida dane, titiang sakulawarga wantah prasida ngaturang rasa suksmaning manah. Bebaktan Ida dane tunas titiang sungsung suun titiang kasuratang Ida dane sinamian. Ampurayang indik kakaonan genah miwah tata basa pangayubagia titiang sakulawarga. Ri antukan tambet titiang kalintang. Sampun majanten titiang wanten pacang prasida ngwasa in pasuecan Ida dane, dumogi Ida Hyang Widhi Wasa pacang arsa mapaica pangwalesnyane manut swadharma miwah yasa kerthi druene soang-soang.

Ida dane para uleman sane baktinin titiang, taler para sameton tresnasihin titiang. Sane mangkin lugrayang titiang pinaka reraman ipun nunas galah samatra anggen titiang nyihnayang anggen pianak titiang sane pacang katatahain wantah kabos kaangken upacara potong gigi, inggih mungguiang pianak titiang sane mapandes rahina mangkin wanten kalima sane tatiga wantah pianak titiang ngraga, sane kalih anggen titiang kaponakan, punika wantah: pianak adin titiang sane paling wayah, panak titiang mawasta Cok Adhika, sane kaping kalih mawasta Ni Made Winarsih miwah sane kaping tiga mawasta I Nyoman Sandiyasa. Taler kaponakan titiang sane duuran mawasta Putu Manik Astawa, adin ipun mawasta Made Galang Astawa.

(Daging)

Duaning sakadi ajahan umat Hindu, iraga pinaka reraman nyané i pianak kari madué piuta, inggih punika ngamargiang parikrama mapandes. Parikrama manusya yadnya puniki mpaiketan ring indik ngicalang kamomoranang i manusa sane mapikenoh ngasonang Sad Ripu, inggih punika kaenem meseh sane mamurti ring angga sariran i manusa. mangda benjang pungkur i manusi prasida nincapang parisolah miwah tata titi sane sayan becik ring sajeroning ngamargiang kaurip. Antuk punika titiang mapinunas mangda ratu Ida dane sameton titiang sane sampun ledang ngranjing ring parikramapotong gigi/mapandes puniki mangdane ledang nyarengin ngastitiang ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa mangdane ring pamargi puniki prasida kasidanin don ngamolihang karahayuan lan kasukertan jagate.

(Pamuput)

Inggih kadi asapunika titiang prasida matur, panuyambrama puniki dumogi wenten pikenoh nyane. Malih titiang matur suksma malih, taler nunas ampurayang wenten iwang antuk titiang nitenin panyanggrané puniki. Sane mangkin ledang Ida dane masandekan, jumuug ring genah bhogané sane sampun kacumawisang. Malih ajebos titiang wenten unjuk atur sane pinih durus ngangambil acara bebas. Inggih cutetang antuk ngaturang parama santhi

"Om Santhih Santhih Santhih Om"

Kaketus saking buku pelajahan BAHASA BALI untuk siswa SMA/SMK kelas Xl

Kasurat olih: Ayu Putri Suryaningrat

Penata letak: I Dewa Gede Para Merta

Kaunggah olih: I Gede Pasek Arimbawa

Komentar